Marathon đổi hướng: Bungie mở rộng đa chế độ sau khi người chơi không ở lại

Đêm ấy ở Busan, tôi mở lại đoạn ghi hình buổi giới thiệu Marathon và bấm dừng ở giây thứ 47. Trên màn hình, một toán người chơi vừa bỏ lại đồng đội phía sau để chui vào khoang tàu trú ẩn — hành động mà bất kỳ ai từng chơi thể loại shooter sinh tồn đều hiểu ngay: thoát được thì giữ đồ, không thoát thì mất sạch. Không có tiếng reo. Không có pháo giấy. Chỉ có tiếng thở.

Bốn tháng sau khoảnh khắc đó, Bungie đăng một lá thư lên blog chính thức, tựa đề "The Next Chapter of Bungie". Trong đó, Giám đốc studio Poria Torkan và Trưởng sản phẩm kiêm Tổng giám đốc Marathon, Josh Deane, thừa nhận thẳng: lượng người chơi thực tế vẫn chưa đạt kỳ vọng. Không có con số cụ thể nào được đưa ra. Chỉ có một lời thừa nhận, và một lộ trình.

Người ta nhớ tỉ số, nhưng tôi nhớ ánh mắt của em gái mình giữa đêm ấy. Với tôi, một tựa game bị xoay trục giữa vòng đời cũng giống một vận động viên bị đổi vị trí thi đấu ở phút 60: không ai gọi đó là thất bại, nhưng ai cũng hiểu có điều gì đó vừa không diễn ra như kế hoạch.

Một tựa game không được sinh ra để thay thế ai

Marathon là một extraction shooter — dòng game PvPvE, nơi người chơi vào bản đồ, thu thập chiến lợi phẩm, đối đầu cả người chơi khác lẫn AI, rồi phải tìm đường thoát ra để giữ những gì đã nhặt được. Cái lõi của nó là rủi ro và phần thưởng: càng liều càng nhiều, nhưng cũng càng dễ mất trắng.

Trước khi ra mắt, Marathon nhận được đánh giá tích cực từ giới phê bình. Đây là chi tiết quan trọng, vì nó tách bài toán của Bungie khỏi câu chuyện "game dở". Game không dở. Game được khen. Nhưng người chơi không ở lại đủ lâu để con số đạt ngưỡng mà studio mong đợi.

Điều đáng chú ý nằm ở nguồn lực. Một lượng lớn nhân sự và tài nguyên đã được chuyển từ Destiny 2 — tựa game đang bước vào giai đoạn cuối của chu kỳ live-service — sang Marathon. Bungie đồng thời phủ nhận việc xây Marathon để trở thành người kế nhiệm Destiny. Lời phủ nhận đó vượt ra ngoài phạm vi truyền thông. Nó là một tuyên bố về phân bổ nguồn lực, và cộng đồng Destiny hiểu điều đó rất rõ.

Ở nơi người ta chờ phép màu, tôi học cách viết bằng sự thật. Điều có thể xác nhận gọn trong một câu: một tựa game được đầu tư lớn, được giới phê bình đánh giá cao, nhưng chưa chạm tới lượng người chơi mà chính chủ đầu tư đặt ra.

Cú xoay trục: ba chế độ trong một năm

Lộ trình mà Bungie công bố mang tính chất khác hẳn một bản vá cân bằng thông số. Đây là một lần định nghĩa lại phạm vi thiết kế.

Thay vì giữ nguyên công thức PvPvE đơn chế độ, Marathon sẽ mở rộng thành cấu trúc đa chế độ: PvE co-op, PvP cạnh tranh và PvPvE truyền thống — cả ba trong năm đầu tiên. Bungie mô tả định hướng này bằng ý tưởng trao cho người chơi "nhiều quyền kiểm soát hơn đối với cách họ tương tác với thế giới". Họ cũng nói về một trải nghiệm sinh tồn sâu hơn.

Cột mốc đầu tiên có tên "Nightfall Refresh", dự kiến trong tháng Mười. Cột mốc thứ hai là "Symbiosis" vào tháng Mười Hai, mang theo nội dung PvE thường trực.

Ba chế độ trong một năm là khối lượng thi công lớn. Nhìn từ góc độ vận hành, đây là bài toán phân bổ đội ngũ: mỗi chế độ cần một nhóm thiết kế, một nhóm cân bằng, một nhóm vận hành nội dung định kỳ. Với một studio vừa rút bớt nguồn lực khỏi tựa game chủ lực cũ, việc dàn trải ra ba hướng cùng lúc tạo ra áp lực rõ ràng, và áp lực đó không thể giải quyết bằng thông cáo.

Điểm mấu chốt nằm ở chỗ: quy mô của thay đổi này là cấp độ tái định hình sản phẩm, lớn hơn nhiều so với một bản vá cân bằng. Trong ngành live-service, đổi hướng sản phẩm là loại quyết định tốn kém nhất, bởi nó không chỉ đổi gameplay mà còn đổi cả tập người chơi mục tiêu.

Ai được, ai mất

Bungie gọi thay đổi này là cách để người chơi có nhiều lựa chọn hơn. Nhìn theo logic tập người dùng, điều đó đúng.

Nhóm hưởng lợi là người chơi thiên về PvE, nhóm thích khám phá nội dung, và nhóm người chơi mới vốn không hứng thú với vòng lặp trích xuất khắc nghiệt — nơi một sai lầm nhỏ ở phút thứ ba mươi có thể xóa sạch ba mươi phút trước đó. Với họ, sự xuất hiện của PvE co-op và một chế độ PvP riêng là một cánh cửa.

Nhóm chịu thiệt là nhóm người chơi trung thành của dòng extraction shooter — những người trân trọng sự khác biệt của Marathon so với phần còn lại của thị trường. Họ đến vì cái lõi PvPvE, và mỗi chế độ mới được thêm vào đều làm loãng tỷ trọng nguồn lực dành cho cái lõi ấy.

Trong số các thay đổi, chỉ một yếu tố có liên quan tới thể thao điện tử ở dạng tiềm tàng: chế độ "PvP cạnh tranh" được nhắc tới trong năm đầu. Không có bất kỳ thông tin nào về hệ thống xếp hạng, giải đấu hay công cụ dành cho khán giả. Một chế độ PvP không tự động trở thành một hệ sinh thái esports. Nó chỉ là điều kiện cần, chưa phải điều kiện đủ.

Esports không cần một sân cỏ, nhưng vẫn cần những người kể chuyện dám giữ lửa. Một chế độ PvP chưa có xếp hạng, chưa có giải, chưa có người xem thì chưa có câu chuyện nào để kể.

Chi phí chìm và rủi ro tập trung danh mục

Có một khía cạnh ít được bàn tới khi người ta nói về việc mở rộng chế độ: chi phí chìm.

Bungie đã dồn một lượng lớn nhân sự và tài nguyên vào Marathon, đồng thời thu hẹp dòng chảy nội dung dành cho Destiny 2 ở giai đoạn cuối chu kỳ live-service. Khi một tựa game chưa đạt ngưỡng người chơi kỳ vọng, khoản đầu tư đó chưa thể thu hồi theo kế hoạch. Áp lực quay vòng vì thế nằm ở câu hỏi làm sao để có nhiều người chơi hơn, nhanh hơn, hơn là câu hỏi làm sao để game hay hơn.

Việc mở rộng sang ba chế độ là một câu trả lời hợp lý cho câu hỏi thứ nhất. Nhưng nó cũng đẩy mức độ tập trung danh mục lên cao: sau khi nguồn lực rời khỏi Destiny 2, danh mục của Bungie phụ thuộc nhiều hơn vào việc Marathon hồi phục. Đây là dạng rủi ro cấu trúc, không phải rủi ro suy đoán.

Cần nói rõ một điều để tránh hiểu sai: không có dấu hiệu nào về khó khăn tài chính kiểu nợ lương hay giải thể trong câu chuyện này. Thứ đang tồn tại là một sản phẩm chưa đạt kỳ vọng và một lần xoay trục phát triển. Hai chuyện đó khác nhau về bản chất, và trộn chúng lại là cách nhanh nhất để đọc sai tình hình.

Câu chuyện được kể và câu chuyện bị bỏ qua

Truyền thông quốc tế gọi đây là một cú quay xe. Cách gọi đó không sai, nhưng nó bỏ qua một chi tiết quan trọng: Bungie chủ động công bố lá thư trước khi tin đồn kịp có đất sống.

Việc phủ nhận Marathon là người kế nhiệm Destiny, đặt cạnh việc xác nhận một lượng lớn nguồn lực đã được chuyển sang, là một động thái quản trị hình ảnh có chủ đích. Cộng đồng Destiny đã nhìn thấy dòng nội dung của mình mỏng đi. Nếu không có lời phủ nhận, phép cộng đơn giản nhất mà bất kỳ người chơi nào cũng làm được sẽ là: Marathon lấy nguồn lực của Destiny, và giờ Marathon không thành công. Lời phủ nhận không xóa được phép cộng đó, nhưng nó làm chậm tốc độ lan của câu chuyện.

Đây cũng là lý do vì sao câu chuyện này khó phân tích hơn vẻ ngoài của nó. Không có con số người chơi nào được công bố. Không có dữ liệu chế độ nào. Chỉ có một lộ trình và một lời thừa nhận. Với người làm nghề, đó là tình huống phải viết trong điều kiện thiếu dữ liệu — và cách duy nhất để giữ được sự thật là chỉ rõ đâu là điều đã xác nhận, đâu là điều đang suy đoán.

Góc nhìn ngược: khi khán giả khen mà người chơi bỏ đi

Có một nghịch lý quen thuộc trong ngành game, và Marathon đang mắc đúng vào nó: giới phê bình khen, nhưng người chơi không ở lại.

Khuôn mẫu này thường phản ánh vấn đề khối lượng nội dung và khả năng giữ chân ở giai đoạn hậu kỳ, hơn là vấn đề chất lượng. Một tựa game có thể có ba mươi giờ đầu tuyệt vời và mười giờ sau đó trống rỗng — và với mô hình live-service, chính mười giờ sau đó mới là thứ quyết định số người chơi trung bình.

Nguyên nhân gốc rễ có thể nằm sâu hơn bất kỳ lựa chọn thiết kế đơn lẻ nào: sự bão hòa của chính dòng game extraction shooter. Khi thị trường đã có những cái tên chiếm chỗ từ lâu, việc giành được một phần đáng kể tập người chơi khó hơn nhiều so với vài năm trước. Việc xoay sang đa chế độ vì thế mang hai ý nghĩa cùng lúc — nó vừa là chiến lược mở rộng, vừa là dấu hiệu cho thấy việc níu giữ tập người chơi cũ bằng công thức cũ đang không đủ.

Rủi ro lớn nhất của cú xoay trục nằm ở bản sắc, chứ không ở kỹ thuật. Một tựa game sống được nhờ sự khác biệt. Khi sự khác biệt bị pha loãng để giành lấy tập người chơi rộng hơn, cái mất đầu tiên là nhóm người chơi trung thành từ đầu — nhóm nhỏ, nhưng là nhóm giữ lửa cho cộng đồng trong giai đoạn khó khăn nhất. Bungie đang đặt cược rằng nhóm người chơi mới sẽ đến nhanh hơn tốc độ nhóm cũ rời đi. Đó là một canh bạc có thể đo được, nhưng chưa có con số nào để đo.

Cần nói thêm về một chuyện hoàn toàn khác, để không ai nhầm lẫn: trong khi câu chuyện của Marathon là chuyện sản phẩm, một câu chuyện quản trị đang diễn ra ở một tựa game khác. Hai tuyển thủ PUBG là Himass và TanVuu bị cấm thi đấu trên toàn bộ các giải PUBG toàn cầu, kéo theo làn sóng phản ứng về cách KRAFTON xử lý khủng hoảng, cùng phần bình luận trên VTV3 và một chiến dịch thu thập chữ ký vượt mốc 4,1 triệu. Đó là câu chuyện về liêm chính thi đấu, xứng đáng được phân tích riêng, và không nên trộn vào câu chuyện sản phẩm của Bungie.

Điều đáng theo dõi trong sáu tháng tới

Bungie đã tự đặt ra hai cột mốc kiểm chứng. Tháng Mười với "Nightfall Refresh". Tháng Mười Hai với "Symbiosis" và nội dung PvE thường trực. Đây là những điểm dữ liệu hiếm hoi có thể đo được, thay vì những tuyên bố định hướng.

Cách đọc đúng nằm ở hai chỉ số: sau tháng Mười Hai, có bao nhiêu người chơi ở lại cùng lúc ở cả ba chế độ, và cái lõi PvPvE còn giữ được bao nhiêu độ sâu so với trước. Nếu hai chỉ số đó cùng dương, cú xoay trục được xác nhận. Nếu chỉ chế độ mới tăng mà lõi cũ rỗng đi, Bungie đã đổi một tập người chơi lấy một tập người chơi khác, và bài toán gốc vẫn còn nguyên.

Một chi tiết nữa đáng để mắt: nếu chế độ "PvP cạnh tranh" sau này được bổ sung hệ thống xếp hạng, giải đấu hoặc công cụ cho khán giả, đó sẽ là hạt giống đầu tiên của một hệ sinh thái thi đấu. Còn nếu nó chỉ dừng ở mức một chế độ chơi nhanh không có thứ bậc, nó sẽ nằm ngoài mọi câu chuyện esports.

Sân cỏ không bao giờ ngủ quên, chỉ có người ta chọn cách quay đi. Một tựa game cũng vậy. Vấn đề chưa bao giờ là người chơi ngừng quan tâm; vấn đề là nhà phát triển có còn thứ gì đủ sâu để giữ họ ở lại sau khi tiếng vỗ tay đầu tiên tan đi. Marathon vừa được trao thêm một mùa để trả lời câu hỏi đó — không bằng lời hứa, mà bằng dữ liệu.